ԱՎԵՏԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՌԱԿՆԵՐ

«ԼԱՎ ՀՈՎԻՎԸ»

Մեր հյուրն է Բյուրավանի Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հոգեւոր հովիվ Տ. Ղազար քհն. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ

— «Ճշմարիտ, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, ով ոչխարների փարախը դռնով չի մտնում, այլ ուրիշ տեղով է բարձրանում, նա գող է եւ ավազակ, իսկ ով դռնով է մտնում, հովիվ է ոչխարների: Դռնապանը նրա համար բացում է դուռը, եւ ոչխարները լսում են նրա ձայնը. նա իր ոչխարներին անուններով է կանչում եւ նրանց դուրս է հանում: Եվ երբ իր բոլոր ոչխարներին հանի, նրանց առջեւից է գնում, եւ ոչխարները հետեւում են նրան, որովհետեւ ճանաչում են նրա ձայնը: Օտարի ետեւից չեն գնա, այլ կփախչեն նրանից, որովհետեւ չեն ճանաչում օտարների ձայնը» (Հովհ. Ժ 1-5):
Հովհաննու Ավետարանի այս կտորը` «Լավ հովիվը» խորագրի ներքո, որոշ մեկնիչներ դասում են առակների շարքին: Իսկ ըստ ոմանց` այն տարբերվում է առակի դասական ժանրից: Նախ փորձենք հասկանալ` ինչով է «Լավ հովիվը» առակ եւ ինչով է տարբերվում:
— Իբրեւ այլաբանություն` անշուշտ առակ է, քանի որ բոլոր առանցքային կերպարները հանդես են գալիս փոխաբերական «դերակատարումներով»` ոչխար, հովիվ, դուռ, փարախ, գող եւ ավազակ… Բացի այդ, Հովհաննեսի Ավետարանում հենց առակ էլ ասվում է` «Հիսուս նրանց այս առակն ասաց»: Փոքր-ինչ այլ է մեջբերված հատվածին հաջորդող դրվագը, երբ Տերը խոսում է անհամեմատ ավելի «բաց տեքստով»` «քանդելով» առակի այլաբանությունը եւ ասելով` «Ես եմ ոչխարների դուռը», «Ես եմ լավ հովիվը» եւ այլն: Նրա ասածներից նաեւ հասկանում ենք, որ մինչեւ Քրիստոսն արդեն շատերը փորձել էին ներկայանալ իբրեւ Մեսիա, իբրեւ Փրկիչ: Բայց` «Բոլոր նրանք, որ ինձնից առաջ եկան, գողեր էին ու ավազակներ, ուստի ոչխարները նրանց չլսեցին» (Հովհ. Ժ 8): Նաեւ` «Ես եմ դուռը. եթե մեկը իմ միջով մտնի, կփրկվի. կմտնի ու կելնի եւ ճարակելու բան կգտնի: Գողը գալիս է միայն, որպեսզի գողանա, սպանի եւ կորստյան մատնի. Ես եկա, որպեսզի կյանք ունենան եւ` առավել եւս ունենան» (Հովհ. Ժ 9-10):
Եվ վերջապես` «Ես եմ լավ հովիվը. լավ հովիվը իր կյանքն է տալիս ոչխարների համար» (Հովհ. Ժ 11): Այնուհետեւ Տերը զգուշացնում է «օտար հովիվներից», վարձկաններից, որոնց համեմատում է հափշտակող գայլերի հետ` ասելով, որ ոչխարները նրանց ետեւից չեն գնում, այլ փախչում են նրանցից, որովհետեւ «չեն ճանաչում օտարների ձայնը»:
Անկասկած, ճշմարիտ հովիվը, մեծագույն հովիվը, լավ հովիվը նախ Քրիստոս Ինքն էր: Այնուհետեւ հովիվ կոչվեցին բոլոր նրանք, ովքեր Քրիստոսի ծառաները եղան, Եկեղեցու ճշմարիտ սպասավորներ ու ծառաներ կարգվեցին:
— Առակին նախորդում է ի ծնե կույրի բժշկվելու պատմությունը, նրա կրկնակի հարցաքննությունը փարիսեցիների կողմից, ովքեր չարությունից ու նախանձից այրվելով՝ չէին կարողանում «հաշտվել» այն իրողության հետ, որ Հիսուսը հրաշքներ է գործում՝ կաղերին քայլեցնում է, կույրերին աչքի լույս է պարգեւում, բժշկում է դիվահարներին: Քրիստոսը նրանց (փարիսեցիների) կեցվածքն ու վարքագիծը հոգու կուրություն անվանեց: Բայց չէ՞ որ նրանք հրեաների հոգեւոր առաջնորդներն էին, այլ խոսքով` նրանց հովիվներն էին: Տիրոջ խոսքը` «օտարներ», նաեւ նրա՞նց մասին էր:
— Հիսուսի ասածը` գող, ավազակ, օտար, վարձկան, բոլոր ժամանակների մոլորեցնողների մասին էր, նաեւ փարիսեցիների, ովքեր չարությունից ու նախանձից դրդված՝ չէին ուզում հավատալ անգամ իրենց աչքով տեսածին: Եվ ուրեմն` երանի թե կույր լինեին: Ավելի լավ է` կույր լինեին, քան թե մեղքերի մեջ թաղված` հոգու կուրությամբ այրվեին: Հիսուսը հենց այդպես էլ պատասխանեց, երբ փարիսեցիները նրան հարցրին` «Մի՞թե մենք էլ կույր ենք»: Մեղքն այնքան էր կուրացրել նրանց, որ երբ երկրորդ անգամ էին հարցաքննում Հիսուսի բժշկած ի ծնե կույրին, ով, զարմանալով սրանց տարակուսանքի ու անհավատության վրա, միամտորեն հարցրեց. «Մի՞թե դո՞ւք էլ եք կամենում Նրան աշակերտել», այդ ժամանակ հեգնանքով նախատեցին բժշկվածին` ասելով. «Դո՛ւ եղիր Նրան աշակերտ. մենք Մովսեսի աշակերտներն ենք» (Հովհ. Թ 28):
Փարիսեցիների այն ժամանակվա սերնդի համար Մովսեսը, անշուշտ, անգերազանցելի հեղինակություն էր, բայց… մինչեւ Քրիստոսը: Որովհետեւ, եթե այսօրվա աչքերով ենք նայում, Մովսեսը, իր մեծ հեղինակությամբ հանդերձ, իհարկե շատ ավելի փոքր ուսուցիչ է, քան Քրիստոսը, շատ ավելի փոքր հովիվ է, քան Քրիստոսը: Մովսեսն առաջնորդն էր մի փոքր հոտի` Իսրայելի ժողովրդի, այն էլ` մեկ սերնդի: Մովսեսը հրեաներին ֆիզիկական գերությունից փրկեց եւ այնուհետեւ իր` Աստծուց ստացած օրենքներով շատերի համար օգտակար եղավ: Իսկ Քրիստոսն Իր արյամբ պիտի փրկագներ ոչ թե մեկ ազգի, այլ բովանդակ մարդկությանը: Չէ՞ որ Քրիստոս Աստվածորդու բերած փրկությունը ոչ միայն Իր սերնդակիցների համար էր, այլեւ Իրենից առաջ եւ Իրենից հետո եղողներինը: Այս ամենը փարիսեցիները չէին հասկանում, դրա համար էլ, ինչպես Տերն ասաց, «իրենց մեղքի մեջ հաստատ էին մնում»:
— Եվ Հիսուսն ասաց. «Դատաստանի համար եկա այս աշխարհը, որպեսզի, ովքեր չեն տեսնում, տեսնեն, եւ ովքեր տեսնում են, կուրանան» (Հովհ. Թ 39): Կարծես թե հասկանալի է ասելիքը. փարիսեցիները եւ բոլոր նրանք, ովքեր իրենց գիտուն էին համարում, ովքեր չէին տեսնում կամ, ավելի ճիշտ, չէին ուզում տեսնել ճշմարտության լույսը, պետք է կուրանային, այսինքն` զրկվեին աստվածային Ճշմարտությունից ու Լույսից: Տե՛ր հայր, այսօր էլ քիչ չեն կրթված, անգամ հարուստ գիտելիքներով օժտված անձինք, ովքեր նույն կամ գրեթե նույն ձեւով են վերաբերվում Սբ Ավետարանին, աստվածային լույսին ու ճշմարտությանը` առավելաբար վստահելով իրենց կարողություններին ու գիտությանը` դրանով իսկ բացահայտ կամ անուղղակիորեն մերժելով աստվածային զորությունը: Ինչպե՞ս պիտի համոզեք, որ սխալվում են…
— Բանն այն է, որ Աստված հաճեց փրկությունը պարգեւել հավատքի ճանապարհով, այլ ոչ թե գիտության: Այլ խոսքով` առ Աստված քայլելու, Աստծուն ճանաչելու, սրբության կյանք ապրելու համար։ Փրկվելու համար ոչ թե պետք է հազարավոր գրքեր ընթերցել ու դրանով փրկվել, այլ` Քրիստոսին հավատալով: Դրա համար Տերն ասաց. «Եթե չդառնաք ու չլինեք մանուկների պես, երկնքի արքայությունը չեք մտնի» (Մատթ. ԺԸ 3): Սուրբ հայրերը նույնպես շատ գեղեցիկ հորդորներ ունեն: Ասում են` մանկացե՛ք Քրիստոսով: Ուրեմն` քեզ իմաստուն մի՛ կարծիր քո գիտելիքներով, թո՛ղ այդ ամբարտավան կեցվածքը եւ մանկացի՛ր Քրիստոսի առաջ: Որովհետեւ որքան էլ վեր-վեր թռչես, միեւնույն է, դու շատ ավելի փոքր ես, քան Քրիստոսը, քան Եկեղեցին, քան Եկեղեցու իմաստությունը: Չէ՞ որ Աստված իր արարչության պսակի` մարդու մեջ հոգի դրեց` ի տարբերություն մնացած ողջ ստեղծագործության: Ուրեմն` հոգի ունեցող մարդը այլեւս պետք է հոգով հարաբերվի իր Արարչի հետ, իր հոգու աչքերով մտահայի, տեսնի եւ պաշտի Աստծուն: Սակայն երբ մարդ ինքն իր հոգու աչքերը կամավորաբար կուրացնում է եւ անհավատությունն իր համար դարձնում դրոշակ, բնականաբար ոչինչ չի կարող տեսնել, եւ այդ մարդուն որեւէ մեկը ոչինչ չի կարող ապացուցել, ոչնչով չի կարող օգնել:
— Տե՛ր հայր, այս առակում Հիսուսի խոսքով մի ակնարկ էլ կա հեթանոսների կոչման մասին: Ասում է. «Ես ունեմ նաեւ այլ ոչխարներ, որոնք այս փարախից չեն. նրանց եւս պէտք է այստեղ բերեմ, եւ Իմ ձայնը պիտի լսեն. եւ պիտի լինի մի հոտ եւ մի հովիվ» (Հովհ. Ժ 16): Փաստորեն, Քրիստոսն ակնարկում է, որ Իր բերած փրկագործությունը տարածվում է նաեւ հեթանոսների վրա, մի բան, որ հրեաները ոչ մի կերպ չէին կարողանում հասկանալ, առավել եւս` ընդունել:
— Այո՛, ասաց եւ բերեց: Եվ օրհնյալ է Տիրոջ արտասանած յուրաքանչյուր խոսքը: Առաջինը հայոց ազգին տարավ փրկության ճանապարհով, երկրորդը` Հռոմեական մեծ կայսրության ժողովրդին, հետո մնացած բոլոր ազգերին պարգեւեց Իր փրկությունը եւ մինչեւ այսօր էլ չի դադարել: Այն Սրբազան Հովիվը, որ Իր կորած ոչխարին գտնելով` բերեց փարախ եւ մեծ ուրախություն արեց, ճիշտ այդպես էլ նույն Հովիվը` մեր Տերը, Իր կորած ազգերին գտնելով, Իր ուսերին բարձրացրած, Իր փրկության օթեւանն է բերում մինչեւ օրս եւ մեծ ուրախություն է անում:
— Տերն ասում է. «Ես եկա, որպեսզի կյանք ունենան եւ` առավել եւս ունենան»։ Ի՞նչ ասել է` «առավել եւս»:
— Դա հավիտենական կյանքն է: Այն օրը, երբ քրիստոնյա մարդը մկրտվեց, օծյալ զավակը դարձավ Քրիստոսի եւ հոգով-սրտով սկսեց պաշտել Նրան, միանգամից երկու մեծ արժեքների է տիրանում, երկու «տեսակի» կյանք է ունենում: Մեկն այս կյանքն է` խարխլված, մեղքերով խաթարված, որ սկսում է վերանորոգվել. մարդու սիրտը լցվում է հույսով, խաղաղությամբ, բարությամբ, համբերությամբ, սիրով… Եվ այսպիսի բարիքներով լցված սիրտը, անշուշտ, կյանք ունի այս աշխարհում: Նրա նեցուկն այլեւս Աստված է: Շատ ու շատ դժբախտ մարդիկ, «հոգնածներ ու բեռնավորվածներ» փնտրում են մի նեցուկ, որին հենվելով` պիտի կարողանան առաջ քայլել այս կյանքում: Այդ նեցուկը Քրիստոսն Ինքն է տալիս, որովհետեւ Ինքը խաչվեց, Իր կյանքը տվեց Իր հոտի համար եւ Իր արյամբ փրկագնեց մարդուն: Որովհետեւ Ինքը լավ Հովիվն է: Եվ մարդը, հավատալով Քրիստոս Աստվածորդուն, մեղքերից ազատվելով, իր հոգին անտանելի ծանրությունից է ազատում. չէ՞ որ մեղքերի թողություն ստանալով` մարդն արդարանում է Աստծո առաջ, եւ նրա հոգում իջնում է անսահման խաղաղություն, սեր, օրհնություն, աստվածային զորության ներգործում: Բայց սա դեռեւս հույսն է` այս կյանքի այն մեծագույն բարիքը, որ մեզ տրվում է աստվածպաշտությամբ: Իսկ սրա սերմնահատիկը պիտի ապագայում հավիտենական կյանքի պատճառ դառնա: Նրանք, ովքեր մեռելների հարությունից հետո իրենց սրտի մեջ կունենան այդ սերմնահատիկը, նրանց սրտում այդ սերմը պիտի պտղակալի, եւ այդ պտուղը պիտի լինի իրական հավիտենական կյանքը, որը նրանք «առավել եւս պիտի ունենան»…
— Լավ Հովիվն Իր կյանքն է տալիս Իր հոտի համար: Բայց Եկեղեցու յուրաքանչյուր հովիվ նույնպես պատասխանատվություն է կրում իր հոտի, նրա ամեն մի անդամի համար, այնպես չէ՞: Իսկ… hովիվը կարո՞ղ է երբեւէ ասել կամ մտածել, որ ինքն ամեն ինչ արեց իր հոտի կամ նրա մեկ անդամի համար, բայց, ավաղ, ոչինչ չստացվեց:
— Ո՛չ, չի կարող: Հովիվ դառնում են ձեռնադրությամբ եւ օծությամբ: Իսկ ամեն մի օծված Տիրոջ օծյալն է, ով մեծագույն պատասխանատվություն է ստանձնում ոչ միայն իրեն ձեռնադրող եպիսկոպոսի կամ հայրապետի, այլ, որ ամենաահավորն է, անձամբ Քրիստոսի առաջ: Իսկ Քրիստոսն ինքնազոհագործված Առաջնորդն է…
— Ե՞րբ կարող է հովիվն իր հոտի կողքին չլինել: Կա՞ նման իրավիճակ այս կյանքում:
— Լավ հովիվը, իսկական հովիվը երբեք չի կարող իր հոտի կողքին չլինել: Հովվությունը մասնագիտություն չէ, որ միառժամանակ լինի, հետո դադարի: Ո՛չ: Ձեռնադրվելիս անգամ քահանայի անունն է փոխվում: Այսինքն` մարդն ամբողջությամբ այլեւս դառնում է Քրիստոսի ծառան ու Նրա հոտի խնամակալը: Հետեւաբար, նա մինչեւ իր կյանքի վախճանը պարտավոր է լինել իր հոտի կողքին, պարտավոր է մշտապես ծառայել մարդկանց, ծառայել Եկեղեցուն եւ դրանով իսկ` Աստծուն:
Հյուրընկալեց Հայկ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԸ

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s