«Չեք կարող ծառայել Աստծուն եւ՝ մամոնային»
(Մատթ. Զ 24):

Մարդկային կյանքն ալեբախվում է արդարության եւ անիրավության օվկիանում: Իրար դեմ շարունակ պայքարում են բարին ու չարը, կյանքն ու մահը, դժոխքն ու դրախտը, հավիտենական փրկությունն ու հավիտենական կորուստը: Ի՞նչ անել, ո՞ւմ օգնության կանչել, ինչպե՞ս դուրս գալ այս ծանր կացությունից։ Մի՞թե Աստված չի տեսնում այս ամենը, ինչո՞ւ է անդադար մեզ փորձում, մեզ հալածում, ինչո՞ւ է ստեղծել մեզ… Սրանք մարդու միտքն զբաղեցնող կարեւորագույն հարցերն են, որոնք շատ հաճախ մնում են անպատասխան: Մի՞թե այս հարցերն իրենց պատասխանները չունեն: Արդյոք Աստծու խոսքը, որ Իր իսկ վկայությամբ հավիտենական է ու անջնջելի, վաղուց ի վեր չի՛ պատասխանել մեր միտքն ու հոգին զբաղեցնող հարցերին, զգացումներին: Անզգամ ու անհավատ մարդը մեղավոր այս աշխարհում հաճախ է մոռանում Աստծուն՝ ասելով, որ Աստված չկա, կամ էլ մոռանում է Նրա պատվիրաններն ու օրենքները, որոնք արձանագրված են Տիրոջ հայտնության գրքում՝ Աստվածաշունչ մատյանում, որը սնուցում է մեր միտքն ու հոգին՝ դաստիարակելով մարդուն քրիստոնեավայել եւ աստվածահաճո կերպով: Սակայն մարդու սրտում բույն դրած չարը չի թողնում, որ մարդն ապրի այն կյանքով, որ իր համար նախասահմանել է Աստված: Չարը մարդուն դրդում է փափկասիրության, իսկ փափկասեր մարդու համար դժվարությունը դառնում է Աստծուց տրված «պատիժ», կյանքը դարձնում անտանելի, մղում հուսահատության եւ վերածվելով անտանելի ապրելակերպի, կարող է հասցնել ընդհուպ ինքնասպանության: Ի՞նչ անել:
Երբ մարդ արարածը կորցնում է իր բուն ինքնությունն ու նախախնամությամբ սահմանված առաքելությունը, կյանքի ճշմարիտ իմաստը փոխվում է. այն դառնում է խաղալիք եւ ժամանակավոր զվարճությունների ընթացք: Փոխվում է նաեւ երջանկության զգացումի իրական խորհուրդը: Ինչպես սբ Հովհան Ոսկեբերանն է ասում. «Մարդիկ երջանիկ են համարում նրան, ով ունի երթեւեկության շքեղ միջոցներ, գեղեցիկ կին կամ ամուսին, հարստություն կամ բարօրություն: Սակայն եթե այս ամենը նրանից հեռացնենք, նա ամբողջովին դատարկ եւ միայնակ կմնա»: Իրական երջանկությունը գալիս է մեկ աղբյուրից՝ Աստծուց: Այս իսկ համոզմամբ սրբերը միաբերան ասում են. «Երջանկություն գտնելու համար նախ պետք է գտնենք Աստծուն»: Շատ անգամ տեսնում ենք ընտանիքներ, որոնք կարծես թե երջանիկ են. ունեն խելացի ու գեղեցիկ երեխաներ, ապահով աշխատանք: Բայց օրերից մի օր հանկարծ տեսնում ենք, որ մի չնչին պատճառից ամուսինները բաժանվում են, ընտանիքը քայքայվում է, եւ երեխաների աչքերը լցվում են տխրությամբ: Ինչպես առանց կրակի չկա ջերմություն, եւ առանց արեգակի՝ լույս, այնպես եւ առանց Աստծու չկա երջանկություն:
Աստվածախոհ մարդն իր ամբողջ կյանքն անցկացնում է պայքարի մեջ՝ մարտնչելով այն օբյեկտիվ եւ սուբյեկտիվ գործոնների, սեփական եւ այլոց անբարո կրքերի ու ցանկությունների դեմ, որոնք խաթարում են մարդկային աստվածաշնորհ կյանքի ներդաշնակությունը: Թեպետ, տիրավանդ խոսքի համաձայն, այս պայքարն ավելի շատ պետք է ընթանա հենց մեր անձի, մեր ներսում բնակալած արատների ու վնասակար սովորույթների դեմ, սակայն դա չի նշանակում, որ չպետք է պայքարենք մեր իրավունքները, ապրելու մեր կամքը ոտնահարող շատ ուժերի, որոնց թվում նաեւ վաշխառուների, խաբեբաների եւ կաշառակերների դեմ: Ակամայից հիշելի է դառնում սբ Մովսես Խորենացու «Ողբը», որտեղ մեծն Պատմահայրը ողբում է հայության բոլոր խավերի համար՝ քննադատելով ե՛ւ իշխանավորներին, ե՛ւ դատավորներին, ե՛ւ վաշխառուներին, ե՛ւ քահանաներին… Անցել են դարեր, բայց կարծես Ե դարում լինենք: Հիրավի, շատ բան չի փոխվել մեր մեծանուն քերթողահոր ժամանակներից: Այո՛, տեխնոլոգիապես, սոցիալական, մշակութային եւ այլ առումներով մարդկությունն առաջընթաց է ապրում, բայց հոգեպես նույն մեղավորն է, «աշտարակաշինության» ժամանակների նույն ինքնաբավը՝ թերեւս ավելի քան ընկած:
Այսօր մարդու համար առաջխաղացման, ինչու չէ, նաեւ փառքի ու պատվի միակ միջոցը համարվում է փողը, որը ձեռք է բերվում ե՛ւ արդար, ե՛ւ հատկապես վաշխառության, խաբեբայության, կախարդության եւ այլ սեւ ու մութ գործերի միջոցով:
Ի՞նչ է վաշխառությունը: Մի՞թե այն չարիք չէ, մի՞թե այն մեզ չի դարձնում նյութական աշխարհի գերի: Վաշխառության հետեւանքով մարդը մարդուն, նույնիսկ իր բարեկամին ու մերձավորին զրկում է ունեցվածքից, դիրքից ու պատվից, տանում նրան ընդհուպ կործանման: Դրամաշորթությունը դարձել է մարդկանց կյանքի իմաստը: Մարդիկ չեն գիտակցում, թե ում են ծառայում՝ ընտանիքի՞ն, հայրենիքի՞ն, թե՞ դրամին, նյո՞ւթին, թե՞ Աստծուն:
Վաշխառությունը դեմ է Աստծու պատվիրանին, քանի որ Աստված Մովսես մարգարեի բերանով ասում է. «Քո եղբորը վաշխով արծաթ չտա՛ս, որովհետեւ անօրինություն է Աստծու առջեւ» (Բ Օր. ԻԳ 19): Վաշխառությունը մթագնել է այսօրվա մարդու միտքը, եւ ոչ մի քաղաքից եւ գյուղից «վաշխառությունն ու նենգությունը չվերացան» (Սաղմ. ԾԴ 12): Վաշխը, ինչպես գրում է սբ Հովհան Մանդակունի հայրապետը, «մահվան որոգայթ է ստացողների համար, ….խեղդող պարան է, հոգու կապանք, գեհենի առիթ, խավարի առաջնորդ եւ բոլոր տեսակի տանջանքներն ու հավիտենական ամոթը նախապատրաստող»: Իսկ նա, ով իր «արծաթը» վաշխով չի տալիս, չի սասանվի (Սաղմ. ԺԴ 5): Այդ իսկ պատճառով Հիսուս Քրիստոսը, անդրադառնալով փոխատվությանը, ասում է. «Փոխ տվեք նրան, ումից ետ ստանալու ակնկալիք չունեք» (Ղուկ. Զ 35): Քրիստոնեությունը մարդկանց քարոզում է հավասարություն՝ ազդարարելով Պողոս առաքյալի անսուտ խոսքը. «Ձեր առատությունը թող լցնի չքավորի պակասությունը, որպեսզի երկու կողմում էլ հավասարություն լինի» (հմմտ. Բ Կորնթ. Ը 14): Տիրոջ արդար դատաստանին ենթակա են թե՛ հարուստները եւ թե՛ աղքատները: Բոլոր ժամանակներում մեծահարուստի միտքն զբաղեցնում է հետեւյալը. «Եթե բաժանեմ ունեցածիս ավելորդ մասը, ապա կարհամարհվեմ, կաղքատանամ ու կսնանկանամ»՝ առանց ականջալուր լինելու մարգարեին, որ ասում է. «Չտեսա արդարին արհամարհված եւ ոչ էլ նրա զավակին՝ հաց մուրալիս» (Սաղմ. ԼԶ 25): Այս իսկ պատճառով է, որ մեր Տերն այրի կնոջ օրինակով փորձում է դաստիարակել մարդուն՝ ուղղորդելով դեպի ողորմության եւ աղքատասիրության՝ մեծ ու փրկական խորհուրդը:
Մարդուն կործանման տանող մեղքերից մեկն էլ կախարդությամբ ու հմայությամբ զբաղվելն է։
Իմաստունը գրում է. «Դու ատեցիր նաեւ Քո սուրբ երկրի հին բնակիչներին՝ իրենց կատարած գարշելի գործերի, կախարդությունների եւ անսուրբ ընծաների համար» (Իմաստ. ԺԲ 3-4): Կախարդությունն ու հմայությունն ատելի են Աստծուն, որովհետեւ դրանք չարի գործերն են: Հուսահատ մարդը, կարիքից դրդված, դիմում է կա՛մ կախարդներին, կա՛մ վհուկներին, կա՛մ էլ խաբեբաներին՝ կարծելով, թե նրանք կարող են իրեն այդ վիճակից դուրս բերել, այնինչ խաբվելով եւ կախարդվելով՝ ընկնում է դեւերի ցանցը։ Այդ դիվային ուժերը մտնում են մարդու ներաշխարհ, եւ մարդը, ինչպես գրում է Մանդակունի հայրապետը, «սկսում է հորանջել. ձախ կողմում կախարդում է, աջ կողմում՝ փքփքում, անարգում է խաչը, թշնամաբար անարգում է Քրիստոսին եւ չի հասկանում», այսինքն՝ հայտնվում է հափշտակության մեջ: Մի արդարամիտ մարդ գրում է. «Ով զրկում եւ ուրիշների ունեցվածքը հափշտակում է, իր ունեցվածքը ժառանգելու իրավունքը կորցնում է, ուստի, ով ցանկանում է իր ունեցվածքը խաղաղությամբ վայելել, թող հատուցի նրան, ում զրկեց: Որովհետեւ ով զրկանքով ուրիշների ունեցվածքն է ժողովում, ասես իր հագուստի մեջ կրակ է ծրարում»:
Դիմելով կախարդներին՝ մարդը դաշինք է կնքում սատանայի եւ նրա չար ուժերի՝ դեւերի հետ: Եվ այս ամենը հիմնականում վախի, հիվանդության, աշխարհայնության եւ այլնի պատճառով: Արդյունքում՝ «կախարդությունները միայն նեղություն ու ցավեր են բերում» (Ա. Թագ. ԺԵ 23): Այս պահին մեզ օգնելու է գալիս Հակոբոս առաքյալը՝ ասելով. «Հիվա՞նդ է ձեզանից մեկը, թող կանչի եկեղեցու երեցներին, եւ նրանք նրա վրա թող աղոթք անեն, թող յուղով օծեն նրան Տիրոջ անունով: Եվ հավատով արված աղոթքը կփրկի հիվանդին» (Հակ. Ե 14-15): Աստված պատվիրում է. «Վհուկներին մի՛ հետեւեք եւ ոգեհանների հետ մի՛ առնչվեք, որպեսզի նրանցով չպղծվեք» (Ղեւտ. ԺԹ 31): Իսկ Եկեղեցին անդադար կրկնում է Պողոս առաքյալի խոսքը. «…. անխտիր սուտ աստվածներին ու կախարդներին եք հետեւում, այդ պատճառով էլ ձեր մեջ շատ հիվանդներ ու ցավագարներ կան, նույն պատճառով էլ շատերը տարաժամ մեռնում են» (հմմտ. Ա. Կորնթ. ԺԱ 30):
Ս. Գրքի համաձայն՝ մարդն ստեղծվել է Աստծու պատկերով եւ նմանությամբ (հմմտ. Ծննդ. Ա 26): Մեկ այլ տեղ կարդում ենք՝ Աստված մարդուն ստեղծեց հողից եւ նրա դեմքին կենդանության շունչ փչեց (հմմտ. Ծննդ. Բ 7): Այստեղից էլ ի հայտ է գալիս մեկ ճշմարտություն՝ մարդ արարածը մարմնեղեն է, քանի որ հողից է, եւ հոգեղեն է՝ քանզի Աստծուց է: Մարմինը հողին է հավասարվում, իսկ հոգին, բարձրանալով երկինք, միավորվում է Աստծու հետ: Բայց ինչպես հողի մեջ, Տիրոջ խոսքի համաձայն, մեռնում է ցորենի հատիկը եւ հետո բազում արդյունք տալիս, այնպես էլ մարդը մեռնելով հողին է հավասարվում, ապա հառնելով ձուլվում է Աստծու հետ: Փորձություններով լի աշխարհում մարդը գտնվում է իշխանության ներքո: Այո՛, Տիրոջ խոսքի համաձայն՝ մարդը հնազանդվում է իր տիրոջը, բայց եւ տերերին էլ իրավունք չի վերապահվում սեփական հաճույքներին հագուրդ տալու համար չարաշահել անձնազոհ մարդուն: Այդպիսի տերերը, ինչպես Ոսկեբերան հայրապետն է շեշտում, ծիծաղելի են, քանի որ իշխանասիրությունը, համբավասիրությունն ու նյութասիրությունը կուրացրել են մարդու հոգեւոր տեսողությունն ու խղճմտանքը: Այսպիսի տերը փառամոլ է եւ անիրավ: Իսկ փառամոլությունը երբեք ու երբեք չի հանգեցրել եւ չի էլ կարող հանգեցնել լավ բանի, քանի որ փառքը երկնավոր Տիրոջն է, իսկ բարձունքների ձգտող մարդը, տիրավանդ խոսքի համաձայն, վայրէջք է կատարում խոր անդունդ: Աստված արդարության, խոնարհասիրության, հեզության եւ բարության Աստվածն է, եւ Իր ստեղծած բանական արարածին, որ Իր արարչագործության թագն ու պսակն է, տեսնում է որպես արդար, խոնարհ, հեզ ու բարի մեկին, որ պատրաստ է իր սեփական անձը տալ դիմացինին՝ կատարելով Իր իսկ պատվիրանը. «Պիտի սիրես քո ընկերոջը, ինչպես քո անձը» (Մատթ. ԻԲ 39): Մարդը կոչված է ծառայելու իր նմանին: Իսկ ծառայությունը՝ առանց սիրո, ոչինչ է: Սիրո քարոզիչ Պողոս առաքյալը գրում, որ եթե «որեւէ մեկն ամեն ինչ տա, բայց սեր չունենա, ոչ մի օգուտ չի ունենա» (Ա. Կորնթ. ԺԳ 3), քանի որ «սերը պինդ է պատից, ամուր է պողպատից, եւ եթե դու ուրիշ ամուր նյութ ցույց տայիր, սիրո ամրությունը կգերազանցեր նաեւ դրան: Նրան չի կարող հաղթել ո՛չ հարստությունը եւ ո՛չ էլ աղքատությունը» (սբ Հովհան Ոսկեբերան): Ի վերջո, ամեն ինչում սերը հաղթանակող է:
Երանի՜ այն մարդուն, ով ապրում է արդարության եւ սիրո մեջ:
Անդրանիկ սրկ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s